Materion a heriau i gynghorau
Tai
Mae gwella gallu pobl i gael gafael ar dai fforddiadwy o safon yn allweddol i wella lles cymunedol, heddiw ac ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.
Mae rôl tai strategol y Cynghorau’n cynnwys asesu marchnadoedd ac anghenion tai lleol, pennu blaenoriaethau lleol a chynllunio a chydweithio â phartneriaid i ddarparu’r tai fforddiadwy o safon dda sydd eu hangen.
Mae awdurdodau lleol yn gweithio ar draws bob deiliadaeth a gydag ystod eang o bartneriaid i sicrhau bod y canlynol yn wir yn eu hardal nhw:
- sector cynaliadwy o berchen-feddianwyr
- sector rhentu preifat o safon sy’n cael ei reoli’n dda
- cyflenwad cynyddol o dai cymdeithasol o safon sy’n cael eu rheoli’n effeithlon ac yn effeithiol.
Digartrefedd
Mae dyletswydd ar awdurdodau lleol dan Ddeddf Tai (Cymru) 2014 i edrych ar ddigartrefedd yn eu hardal, datblygu strategaeth i atal digartrefedd a helpu pobl sy’n ddigartref neu mewn perygl o fod. Lle nad oes modd atal digartrefedd, gall awdurdodau lleol ddarparu llety dros dro a chymorth mewn argyfwng.
Mae rhagor o wybodaeth i bobl sy’n wynebu digartref ar gael ar Shelter Cymru.
Adeiladu cartrefi newydd
Mae yna tua 87,000 o gartrefi yng Nghymru sydd ar hyn o bryd yn eiddo i Gynghorau ac yn cael eu rheoli ganddyn nhw. Yn dilyn diwedd y cynllun Hawl i Brynu yng Nghymru a diddymu cyfyngiadau blaenorol Llywodraeth y DU ar fenthyca, mae’r 11 Cyngor sydd â stoc dai yn cyflwyno cynlluniau datblygu i gynyddu niferoedd y cartrefi cyngor newydd yn gyflym.
Diogelwch adeiladau
Mae safbwynt y Llywodraeth ar hyn o bryd wedi’i nodi yn y Papur Gwyn ar Ddiogelwch Adeiladau a gyhoeddwyd ym mis Ionawr 2021.
Ail gartrefi a thai gosod byrdymor
Mewn rhai ardaloedd yng Nghymru, mae ail gartrefi’n bwnc dadleuol, a gall ail gartrefi a llety gwyliau tymor byr gael effaith sylweddol ar farchnadoedd tai lleol. Mae safbwynt a chamau gweithredu’r Llywodraeth yn cael eu hamlinellu yma.
Mae gan Gynghorau hefyd rolau i’w chwarae yn y sector rhentu preifat, fel gweithio gyda landlordiaid i wella cyflwr ac arferion rheoli tai, defnyddio cartrefi gwag yn gynhyrchiol eto, a chefnogi gweithrediad mentrau arloesol fel Rhentu Doeth Cymru. Mae gan Gynghorau hefyd bwerau gorfodi statudol mewn perthynas â chyflwr tai.
